Masai Ujiri: Πάντα μια Σκέψη Μπροστά

Στρατηγικές, αποφάσεις, και κινήσεις που καθόρισαν την πορεία του Masai Ujiri.

Αν κανείς κοιτάζει τους Toronto Raptors κι αποτυγχάνει να διακρίνει τα στοιχεία εκείνα που μπορούν να εμπνεύσουν ή να εντυπωσιάσουν έναν παρατηρητή, παρά την αγωνιστική συνέπεια του οργανισμού τα τελευταία χρόνια, τότε μάλλον κοιτάζει αποκλειστικά προς το παρκέ ή τον πάγκο, δηλαδή προς λανθασμένη κατεύθυνση. Αρκεί να στρέψει το βλέμμα λίγο παραπέρα, προς τον προεδρικό θώκο της ομάδας, ώστε να αντικρίσει τον άνθρωπο του οποίου η ιστορία και η συγκρότηση προκαλούν ακριβώς αυτές τις αντιδράσεις, εμπνέουν και εντυπωσιάζουν, δηλαδή τον Masai Ujiri.

Ο πολυδιαφημισμένος Αφρικανός παράγοντας βρίσκεται στη μέση ενός ψευδεπίγραφου αλλά σχετικά χρήσιμου ακόμα διαχωρισμού: αυτού μεταξύ όσων, από τη μία, κηρύττουν τη σημασία των προηγμένων στατιστικών, η προσέγγιση των οποίων πλέον κυριαρχεί χωρίς οι ίδιοι συχνά να έχουν βασική μπασκετική εκπαίδευση, κι όσων, από την άλλη, αποτελούν τους κλασικούς μπασκετανθρώπους (πρώην παίκτες, προπονητές κλπ), οι οποίοι αναπνέουν αέρα ΝΒΑ κι ενίοτε έχουν διαφορετικές προτεραιότητες.

Ο Ujiri έχει αποδεχτεί πλήρως την τεχνολογική αιχμή των στατιστικολόγων, εφαρμόζοντας πολλά από τα επιστημονικά επαληθεύσιμα συμπεράσματά τους, διατηρώντας όμως ταυτόχρονα μια υπολογισμένη έμφασή στη σημασία του προσωπικού του ενστίκτου στη λήψη αποφάσεων. Συνέπεια, μεταξύ άλλων, της μόνιμα ανοιχτής σε νέα ερεθίσματα διοικητικής του προσέγγισης, η δημοκρατικότητα της οποίας επεκτείνεται και στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, είναι η γρήγορη εδραίωση του σε μια ολιγομελή ελίτ αθλητικών -και όχι μόνο μπασκετικών- παραγόντων.

Η πορεία του Ujiri προς την καθιέρωση μοιάζει σαν βέλος που κατευθύνεται στον άγνωστο ουρανού ενός διαγράμματος επιτυχίας και χρόνου, με αναγνώριση που μεγαλώνει και προαγωγές που πολλαπλασιάζονται – μικρά κάθε φορά βήματα που καταλήγουν να καλύπτουν μια μεγάλη απόσταση.

Αφού ολοκλήρωσε τη σύντομη αγωνιστική του καριέρα, ξεκίνησε να εργάζεται ως freelance scout, καλύπτοντας σχεδόν εξ ολοκλήρου τον παγκόσμιο μπασκετικό χάρτη και προσπαθώντας να βρει μια δίοδο προς την Αμερικανική αγορά. Αυτή ήρθε, εν μέρει, το 2002, τότε μόλις 32 ετών, όταν οι γνώσεις κι οι γνωριμίες του τράβηξαν την προσοχή των Orlando Magic, οι οποίοι του έδωσαν μια αμισθί θέση στο παγκόσμιο δίκτυο scout που λειτουργεί υπό την αιγίδα της ομάδας.

Μέσω αυτής της θέσης, η οποία του προσέφερε τη δυνατότητα διεύρυνσης του κύκλου επαφών του, γνώρισε τον Jeff Weltman, με τον οποίο συνδέθηκε και στις δύο ομάδες που έχει εργαστεί ως σήμερα μετά τους Magic. Ήταν ο Weltman, τότε κι ο ίδιος νεαρός και φιλόδοξος διοικητικός των Denver Nuggets, που σύστησε τον Ujiri στους ανωτέρους του, ο οποίοι τελικά προσέλαβαν τον δεύτερο το 2003. Έφυγε από το Denver το 2006, πηγαίνοντας στους Raptors, οι οποίοι του προσέφεραν περισσότερες ευθύνες και τελικά τη θέση του assistant GM. Όταν, τρία χρόνια αργότερα, άνοιξε η θέση του General Manager στο Denver, ο Ujiri ήταν έτοιμος για το επόμενο βήμα. Ανέλαβε καθήκοντα General Manager στους Nuggets το 2010.

Το πρώτο πρόβλημα που κλήθηκε να αντιμετωπίσει ήταν τέτοιας σημασίας που μπορούσε να καθορίσει την πορεία στη νέα του ομάδα, κι ίσως συνολικά την καριέρα του, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο: ο Carmelo Anthony, τότε top-10 παίκτης στη λίγκα με την προοπτική να ανέβει αρκετά στη λίστα, είχε από καιρό αιτηθεί ανταλλαγής, έχοντας εκφράσει πολλαπλώς την επιθυμία του να μετακινηθεί σε μεγαλύτερη αγορά.

Μετά από μήνες διαπραγματεύσεων, η επιστροφή που ο Ujiri πήρε από τους Knicks για τον Anthony, ο οποίος γινόταν free agent σε λίγους μήνες χωρίς την παραμικρή πιθανότητα παραμονής στους Nuggets, συνιστά μια από τις πιο εμφατικά κερδισμένες ανταλλαγές στη σύγχρονη ιστορία του ΝΒΑ. Αντάλλαξε έναν δυσαρεστημένο star αδειάζοντας περαιτέρω χώρο στο salary cap και γεμίζοντας την ομάδα ταλέντο (Chandler, Felton, Gallinari) και picks – κι η καριέρα του, πράγματι, καθορίστηκε από την επιτυχία του σε αυτό το trade. Η σφραγίδα του τελευταίου σήμερα ανακαλείται κάθε φορά που ένας star εκδηλώνει τάσεις φυγής, κι η ανάμνηση των χειρισμών του Ujiri συχνά αποτελεί το αόρατο χέρι που καθορίζει τις συμπεριφορές όλων των εμπλεκομένων σε μια τέτοια κατάσταση (πιο πρόσφατα ορατό στην ανταλλαγή του Paul George, τουλάχιστον βάσει της αξίας που είχαν το καλοκαίρι οι Oladipo  -Sabonis).

Λιγότερο γνωστή, αλλά εξίσου δηλωτική της προσέγγισής του στο άθλημα, είναι η συνεργασία που είχε στο Denver με έναν εκ πρωτοπόρων του κινήματος των analytics, σε μια εποχή όπου η σημασία των τελευταίων, αν δεν ήταν άγνωστο μέγεθος, συνήθως βρίσκονταν υπό έντονη αμφισβήτηση. Αυτός ήταν ο Dean Oliver, ένας από τους πρώτους και πιο επιδραστικούς στατιστικολόγους που βρήκαν τον δρόμο τους προς το ΝΒΑ, το βιβλίο του οποίου, Basketball On Paper, έθεσε τα θεωρητικά θεμέλια για αυτό που σήμερα ονομάζουμε Win Shares.

Ο Ujiri παρείχε στον Oliver μια σχετική ελευθερία κινήσεων, ενθαρρύνοντάς τον να τροφοδοτεί διαρκώς με συμπεράσματα και προβλέψεις το προπονητικό team, το οποίο βάσισε σε μεγάλο βαθμό το αγωνιστικό προφίλ της ομάδας στους Τέσσερις Παράγοντες (Four Factors) που καθιέρωσε ο ίδιος ο Oliver, ένα μοντέλο αξιολόγησης που εστιάζει κατά αξιολογική σειρά σε συνολικό ποσοστό ευστοχίας, λάθη, ριμπάουντ, και βολές. Περισσότερο ίσως σημαντική κι από την προθυμία του Ujiri να συνεργαστεί με κάποιον σαν τον Oliver ήταν ακριβώς αυτή η ισορροπία που κατάφερε να εδραιώσει μεταξύ αναλυτών και προπονητή, τόσο που κάποτε ο Carmelo Antony χαρακτήρισε τον Oliver ως τον εγκέφαλο πίσω από τον George Karl, τότε head coach της ομάδας.

Όταν, το 2013, οι Raptors βρέθηκαν σε θέση αναζήτησης General Manager στόχευσαν αμέσως στην επιστροφή του Ujiri, ο οποίος στο μεταξύ είχε καθιερωθεί ως ένας από τους πιο αποτελεσματικούς παράγοντες στη λίγκα, κάτι που κατάφεραν σχετικά εύκολα εκμεταλλευόμενοι την πάγια τάση των Nuggets εκείνη την εποχή να πληρώνουν τα στελέχη τους λιγότερο από την πραγματική τους αξία. Στο Toronto, αν ήθελε να καθιερωθεί και να πετύχει, όφειλε να προβεί σε μια διπλή πατροκτονία: πρόεδρος της ομάδας, θέση την οποία εμφανώς στόχευε ο Ujiri, ήταν τότε ο Bryan Colangelo, ο άνθρωπος που τον έφερε κάποτε στους Raptors, ενώ στο παρκέ εμφανίζονταν η καχεκτική εκδοχή μιας ομάδας που άρχιζε να συνηθίζει ανησυχητικά την αποτυχία.

Ο Colangelo σύντομα παραιτήθηκε κι ο χαρακτήρας της ομάδας γρήγορα άλλαξε, αλλά η κληρονομιά που άφησε ο πρώτος στον Ujiri έχει μάλλον υποτιμηθεί: από την αρχή της θητείας του μέχρι και σήμερα ο Ujiri έχει κρατήσει άθικτη τη βασική δομή της ομάδας, εντός κι εκτός παρκέ. Ο Dwane Casey παραμένει σταθερά στον πάγκο, οι Lowry – DeRozan ήταν ήδη εκεί (αν και σε διαφορετικούς ρόλους), ενώ το τμήμα analytics της ομάδας ήταν από τα πιο προηγμένα και καταρτισμένα στο ΝΒΑ πριν ακόμα την άφιξη του Αφρικανού.

Η δουλειά ενός στελέχους σε αντίστοιχα περιβάλλοντα, βέβαια, κι ειδικά εντός αθλητισμού, συχνά δεν ορίζεται ως η εύρεση ή η εξασφάλιση νέων πόρων, αλλά συνίσταται στην εξέλιξη και την αποτελεσματικότερη διαχείριση των ήδη υπαρχόντων. Αυτό ακριβώς έκανε ο Ujiri στους Raptors.

Με μια σειρά ανταλλαγών κι άλλων ελιγμών καταφέρνει να τοποθετήσει τους Καναδούς στη γκρίζα ζώνη μεταξύ re-building και (ψευδο-) διεκδίκησης, μια κατάσταση ιδιαίτερης ισορροπίας με πολλά θετικά, αγωνιστικά (προσέλκυση free agents) και οικονομικά (προσέλκυση κοινού), κι ένα μεγάλο αρνητικό, την οριοθέτηση αγωνιστικών στόχων που ρεαλιστικά απέχουν αρκετά από το πρωτάθλημα. Οι Raptors παραμένουν μέχρι σήμερα σ’ αυτήν την γκρίζα ζώνη, έχοντας πρόσφατα εξασφαλίσει, με τις καλοκαιρινές ανανεώσεις των Lowry – DeRozan, ένα παράθυρο δύο ή τριών χρόνων.

Όλες οι κινήσεις του Ujiri σ’ αυτό το διάστημα κρίνονται πετυχημένες σχεδόν σε απόλυτο βαθμό. Απαλλάχτηκε γρήγορα από τους Gay και Bargnani, επεκτείνοντας την προσωπική του φήμη ως master των ανταλλαγών. Κατόρθωσε την παραμονή όσων ήθελε πραγματικά να κρατήσει (Lowry, DeRozan, Ibaka). Προχώρησε στην απόκτηση μιας σειράς free-agent, οι περισσότεροι εκ των οποίων αύξησαν κατακόρυφα την αξία τους όσο αγωνίστηκαν στο Toronto (Patterson, Biyombo, Joseph, Lou Williams). Διάλεξε κατά βάση επιτυχημένα στο Draft, χωρίς να έχει μέχρι τώρα μια υψηλή επιλογή και ελέγχεται μόνο για την επιλογή του Caboclo το 2014 στο νούμερο 20, θέση στην οποία ήταν ακόμα διαθέσιμοι οι Clint Capela, Rodney Hood, και Nikola Jokic (και όχι μόνο).

Φέτος έδωσε το σύνθημα για μία ακόμη αλλαγή, ξύνοντας προσεκτικά τις συνισταμένες της ομάδας του, χωρίς βίαιες ή απότομες κινήσεις, και μεταβάλλοντας τελικά την αγωνιστική της κατεύθυνση. Βλέποντας τους επιθετικούς δείκτες των Raptors να βουτάνε σταθερά σε πολικές, καναδικές θερμοκρασίες στις τελευταίες τους εμφανίσεις στα play-off, θεώρησε πως το isolation-based μοντέλο των Lowry – DeRozan πρέπει να αντικατασταθεί από μια πιο σύγχρονη επίθεση η οποία, μέσω μιας σειράς συνεργασιών, θα αναδεικνύει και τους υπόλοιπους παίκτες. Είναι νωρίς, αλλά η αλλαγή δείχνει να πετυχαίνει.

Σχετική εικόνα

Κι όσο αυτή η διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη, κανείς μπορεί να επικεντρωθεί στον τρόπο που ο Masai Ujiri προσπαθεί να αποσπάσει με τα ίδια υλικά ένα διαφορετικό αποτέλεσμα, μ’ επιμονή κι υπομονή, μακρυά από τα αδιάκριτα φώτα μιας blockbuster ανταλλαγής, και ταυτόχρονα, ίσως, όχι πολύ μακρυά από αυτήν. Υπάρχουν πολλά επίθετα για να τον περιγράψουν, κάθε ένα ν’ αποδίδει και μία του πλευρά, ποτέ κανένα να μην εμπεριέχει το σύνολο: απρόβλεπτος και εγκεφαλικός, αυστηρός και ανθρώπινος, με στοιχεία αυθορμητισμού που υποδεικνύουν μια αξιοθαύμαστη ευθυκρισία. Θεωρείται δεινός recruiter και διαπραγματευτής, ικανός να χτίζει και να κρατάει σχέσεις χωρίς να εμφανίζεται υποχωρητικός, στοιχεία που τον έχουν φέρει στην κορυφή ενός άκρως ανταγωνιστικού περιβάλλοντος.

Το παραγοντικό πεδίο του ΝΒΑ συχνά συγκρίνεται με μια παρτίδα πόκερ μακράς διαρκείας, και η επιτυχία σ’ αυτό εξαρτάται από τους ίδιους παράγοντες: την παρατήρηση και το διάβασμα του αντιπάλου, την αναγνώριση αδυναμιών, την διαρκή επαναξιολόγηση, την άμεση δράση. Σ’ αυτό το περιβάλλον, ο Ujiri καταφέρνει να αναδεικνύεται στην σωστή πλευρά των πάσης φύσεως συναλλαγών ξανά και ξανά, σαν πάντα να υπάρχει κάτι που υπόλοιποι δεν έχουν σκεφτεί. Αν η διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι κι αυτή μια μορφή τέχνης, ο Masai Ujiri είναι κι αυτός ένας καλλιτέχνης του καιρού μας.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Create a website or blog at WordPress.com

Up ↑